ZEN BÜLTEN

VERGİDE 2020 YENİLİKLERİ

Yaşar ZENGİN
Yeminli Mali Müşavir
Bağımsız Denetçi

2019 yılını bitirmekte olduğumuz bu günlerde yeni yıla yeni umutlarla girmeye hazırlanıyoruz. Yeni umutlar, yeni hedefler, yeni bütçeler, yeni stratejiler. 07.12.2019 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7194 sayılı Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun herkesin bütçe hesaplarını etkileyecek gibi görünmektedir. Anılan kanunla yeni bazı vergiler ihdas edilmiş, vergi yükünü etkileyen bazı uygulamalarda ise değişiklikler yapılmıştır. Bu yazımızda 2020 yılında ilk kez karşılaşacağımız vergiler ve vergi yükünü etkileyen son düzenlemeler hakkında kısa ve genel bilgiler sunulmaktadır.

Binek Otomobil Alımlarında ve Kiralanmasında Gider Kısıtlaması Yapılmıştır

Binek otomobillerin ilk iktisabı ÖTV’ye tabidir. Mevcut uygulamaya göre binek otomobil alımlarında ödenen ÖTV ve KDV’nin tamamı doğrudan gider yazılabileceği gibi istenirse taşıtın maliyetine ilave edilerek amortisman ayırma yoluyla giderleştirilebilmektedir. Yapılan yeni düzenleme ile tamamen işletmenin faaliyetinde kullanılsa dahi binek otomobillerle ilgili 01.01.2020 tarihinden itibaren ilk alımda ödenen ÖTV ve KDV’nin, taşıt bedeli üzerinden ayrılan amortismanların, bakım onarım, akaryakıt ve sigorta gibi harcamaların ve kiralanması halinde kira bedelinin gider kaydedilmesine önemli ölçüde kısıtlama getirilmektedir. Şöyle ki ;

1. 7194 sayılı kanunla yapılan düzenleme ile 01.01.2020 tarihinden itibaren satın alınan binek otomobiller için ödenen ÖTV ve KDV’nin sadece 115.000 TL tutarındaki kısmı doğrudan gider yazılabilecek, fazlası vergi matrahının tespitinde kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınacaktır. Bir örnekle açıklamak gerekirse mevcut mevzuata göre, çıplak bedeli 400.000 TL, ÖTV tutarı 444.000 TL ve KDV tutarı 151.920 TL olmak üzere toplam bedeli 995.920 TL olan bir binek otomobilin ÖTV ve KDV toplamı olan 595.920 TL’nin tamamı gider yazılabilmektedir. Bu durum, ödenecek vergi açısından şirketlerde 131.102 TL, şahıs işletmelerinde ise 197.032 TL tutarında verginin az ödenmesi anlamına gelmektedir. Getirilen kısıtlama ile aynı taşıtın 01.01.2020 tarihinden sonra iktisap edilmesi halinde vergi tasarrufu veya avantajı şirketlerde 131.102 TL’den (115.000 x 0,22) 25.300 TL’ye, şahıs işletmelerinde ise 197.032 TL’den 40.250 TL civarına düşmektedir.

2. Binek otomobil alışlarında ÖTV ve KDV’ye getirilen kısıtlamadan ayrı olarak bu taşıtlar için ayrılan amortismanlara da sınırlama getirilmiştir. 01.01.2020 tarihinden itibaren binek otomobillerin sadece 135.000 TL tutarındaki kısmı için amortisman ayrılabilecektir. ÖTV ve KDV’nin doğrudan giderleştirildiği kabul edilerek çıplak bedeli 400.000 TL olan bir binek otomobil için ayrılabilecek amortisman toplamı 400.000 TL iken, bu tutar 01.01.2020 tarihinden itibaren iktisap edilecek otomobiller için 135.000 TL’ye indirilmektedir. Amortisman kısıtlamasından dolayı vergi avantajı şirketlerde (400.000 x 0,22) 88.000 TL yerine (135.000 x 0,22) 29.700 TL, şahıs işletmelerinde ise (400.000 x 0,35) 140.000 TL yerine (135.000 x 0,35) 47.250 TL’ye indirilmektedir.

3. 7194 sayılı yasa ile yapılan düzenlemelerden biri de kiralama suretiyle edinilen binek otomobillere getirilen gider kısıtlamasıdır. 01.01.2020 tarihinden itibaren kiralama yoluyla edinilen binek otomobillerin her birine ilişkin aylık kira bedelinin 5.500 TL’yi aşan kısmı, ticari kazancın (şirketler açısından kurum kazancının) tespitinde gider olarak dikkate alınamayacaktır. Mevcut düzenlemede kira bedelinin tamamı giderleştirilebilmektedir.

4. Yine yapılan düzenleme ile 01.01.2020 tarihinden itibaren binek otomobiller için yapılan tamir, bakım, onarım, sigorta vb. giderlerin en fazla % 70’i gider olarak yazılabilecek, kalan % 30’luk kısmından ise gider olarak istifade edilemeyecektir. Mevcut uygulamada işletmelerin bilançosuna kayıtlı binek taşıtlar için yapılan giderlerde her hangi bir sınırlama bulunmamaktadır.

Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları binek otomobiller yukarıda belirtilen kısıtlamalara tabi tutulmamıştır.

Gelir Vergisi Mükelleflerinin Vergi Yükü Artırılmıştır

Yürürlükteki uygulamaya göre gelir vergisi tarifesi % 15, % 20, % 27 ve % 35 şeklinde dört dilimden oluşmaktadır. 01.01.2019 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara da uygulanmak üzere 2020 yılından itibaren gelir vergisi tarifesine yeni dilim eklenmiştir. Buna göre, mevcut tarifenin ilk dört dilimi korunmak suretiyle 500.000 TL'ye kadar gelir elde edenlerin vergi yüklerinde herhangi bir değişiklik yapılmamış, ancak 500.000 TL ve üzeri gelir elde edenler yeni yıldan itibaren %40 oranında gelir vergisine tabi tutulacaktır. Ek vergi yükünü bir örnekle açıklamak gerekirse, 1.000.000 TL tutarında kazancı bulunan bir gelir vergisi mükellefinin yeni yasa öncesinde ödeyeceği gelir vergisi tutarı 338.460 TL iken yapılan düzenleme ile bu tutar 363.460 TL’ye yükseltilmiştir. Gelir vergisi yükündeki artış 2019 yılına ait kazançları da kapsamaktadır.

Kambiyo İşlemlerindeki Vergi İki Katına Çıkarılmıştır

Kambiyo işlemlerinde binde bir olarak uygulanmakta olan banka ve sigorta muameleleri vergisi 01.01.2020 tarihinden itibaren binde iki olarak uygulanacaktır. 15 Mayıs 2019 tarihine kadar sıfır, 31.12.2019 tarihine kadar binde 1 olan bu vergi yeni yılda binde 2 olacaktır. Kambiyo muamelelerinden alınan Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) satış tutarı üzerinden hesaplanmaktadır.

2020 Yılında İlk Kez Karşılaşacağımız Vergiler İhdas Edilmiştir

07.12.2019 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7194 sayılı kanunla daha önce uygulaması olmayan yeni vergiler ihdas edilmiştir. İhdas edilen bu vergilerle ilgili genel bilgiler aşağıya çıkarılmıştır.

a. Dijital Hizmet Vergisi

Türkiye’de dijital ortamda sunulan her türlü reklam hizmetleri, sesli, görsel veya dijital herhangi bir içeriğin dijital ortamda satışı ile bu içeriklerin dijital ortamda dinlenmesine, izlenmesine, oynanmasına veya elektronik cihazlara kaydedilmesine veya bu cihazlarda kullanılmasına yönelik dijital ortamda sunulan hizmetler ile kullanıcıların birbirleriyle etkileşime geçebilecekleri dijital ortamların sağlanması ve işletilmesi hizmetlerinden elde edilen hasılat, 01.03.2020 tarihinden itibaren dijital hizmet vergisine tabi olacaktır.

Dijital hizmet vergisinin mükellefi, dijital hizmet sağlayıcılarıdır. Dijital hizmetlere ilişkin, Türkiye’de elde edilen hasılatın 20 milyon Türk lirasından veya dünya genelinde elde edilen hasılatın 750 milyon avrodan veya muadili yabancı para karşılığı Türk lirasından az olanlar dijital hizmet vergisinden muaftır. Dijital hizmet vergisinin matrahı, ilgili vergilendirme döneminde verginin konusuna giren hizmetler nedeniyle elde edilen hasılat olup vergi oranı %7,5’tir.

b. Konaklama Vergisi

7194 sayılı kanunla yapılan düzenleme ile 01.04.2020 tarihinden itibaren Otel, motel, tatil köyü, pansiyon, apart otel, misafirhane, kamping, dağ evi, yayla evi gibi konaklama tesislerinde verilen geceleme hizmeti ile bu hizmetle birlikte satılmak suretiyle konaklama tesisi bünyesinde sunulan diğer tüm hizmetler (yeme, içme, aktivite, eğlence hizmetleri ve havuz, spor, termal ve benzeri alanların kullanımı gibi) konaklama vergisine tabidir. Konaklama vergisinin mükellefi, konaklama tesislerinde yukarıda belirtilen hizmetleri sunanlardır.

Konaklama vergisinin matrahı, verginin konusuna giren hizmetler karşılığında, katma değer vergisi hariç, her ne suretle olursa olsun alınan veya bu hizmetler için borçlanılan para, mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet ve değerler toplamıdır. Konaklama vergisinin oranı % 2’dir. Ancak 31.12.2020 tarihine kadar bu vergi % 1 olarak uygulanacaktır. Öğrenci yurtları, pansiyonları ve kamplarında öğrencilere verilen hizmetler konaklama vergisinden müstesnadır.

c. Değerli Konut Vergisi

01.04.2019 tarihinden itibaren Türkiye sınırları içinde bulunan mesken nitelikli taşınmazlardan bina vergi değeri veya Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenen değeri 5.000.000 Türk lirası ve üzerinde olan konutlar değerli konut vergisine tabi olacaktır. Konutların vergiye esas değeri, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce yapılan veya yaptırılan değerleme sonucunda belirlenir ve adı geçen kurumun internet sitesinde ilan edilir ve ilgilisine ayrıca tebliğ edilir.

Değerli konut vergisinin matrahı, bina vergi değeri ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenen değerden yüksek olanıdır. Değerli konut vergisine tabi mesken nitelikli taşınmazlardan değeri; 5.000.000 TL ile 7.500.000 TL arasında olanlar binde 3, 7.500.001 TL ile 10.000.000 TL arasında olanlar binde 6, 10.000.001 TL’yi aşanlar ise binde 10, oranında vergilendirilir. Değerli konut vergisi mükellefiyeti; mesken nitelikli taşınmazın değerinin, bina vergi değeri veya Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenen değerin 5.000.000 TL tutarı aştığının belirlendiği tarihi takip eden yıldan itibaren başlar.

Personel İçin Günlük Ulaşım Bedeli Olarak Yapılan Ödemelerin 10 Türk Lirası Gelir Vergisinden İstisna Edilmiştir

Hizmet erbabının toplu olarak işyerlerine gidip gelmelerini sağlamak maksadıyla işverenler tarafından yapılan taşıma giderleri öteden beri gelir vergisinden istisnadır. 7194 sayılı kanunla yapılan düzenleme ile işverenlerce taşıma hizmeti verilmeyen durumlarda, çalışılan günlere ait bir günlük ulaşım bedelinin 10 Türk lirasını aşmaması ve buna ilişkin ödemenin toplu taşıma kartı, bileti veya bu amaçla kullanılan ödeme araçlarının temini şeklinde yapılması halinde, toplu taşıma dışındaki ulaşım ödemelerine de istisna getirilmiştir.

Son olarak;

Vergi uygulamaları ile ilgili yenilikler elbette yukarıda açıklanmaya çalışılan konularla sınırlı değildir. Özellikle elektronik uygulamalardaki limitlerin aşağıya çekilmesiyle birlikte 2020 yılında e-defter, e-fatura, e-arşiv fatura, e- irsaliye vb gibi e işlemlerin kapsamı önemli ölçüde genişletilmektedir. Bu yazımızda 7194 sayılı kanunla getirilen yeniliklerin sadece bir kısmı ele alınmıştır.

Makaleyi PDF formatında indirebilirsiniz: